سایه خزان بر کوچه‌ باغ یاسمن



در این مطلب می خوانیم:
«اطراف باغ را دیوار گلی نسبتا کوتاهی پوشانده بود…اینجا و آنجا شاخه‌ های انار از این دیوار گلی آویزان شده‌ و سرخی انار در میان سبزی پرطراوت درختان مانند فریادی از شادی در ذهن ببیننده می ‌پیچید… درختان اقاقیا که گل می ‌کردند بویشان همه کوچه یاسمن را برمی‌ داشت… صبح که پنجره را باز می ‌کردیم، صدای آواز پرندگان روحمان را نوازش می‌ داد…. طوطی وحشی… مرغ مینا… سهره…. دنیایی از پرندگان در میان درختان انار و انجیر و نسیم خنکی که در باغ می‌ پیچید، زندگی را برای ما شیرین کرده بود… »
این توصیف سید حسین بنی حسینی، یکی از اهالی قدیمی کوچه یاسمن در منطقه سالاریه قم است از روزگار قدیم این منطقه. از روزهایی که هنوز ساخت و سازهای هزار و یک رنگ در این محدوده رخ نداده بود و باغ سالاریه، مانند یک نگین سبز در میان پهنه کویری شهر قم می ‌درخشید.
«دمای هوا به خوبی 5 درجه با محلات اطراف فرق می ‌کرد. طرف دیگر ساختمان های خیابان یاسمن هم منظره بسیار زیبایی از کوه‌ های اطراف شهر داشت که زیبایی ‌های محله را تکمیل می ‌کرد. الان آن باغ به آن زیبایی از بین رفته است. از زمانی که باغ سالاریه به یک جامعه ‌الزهرا(س) واگذار شد، رسیدگی خوبی صورت نگرفت. درختان یکی یکی خشک شدند. ساختمان‌ ها در باغ پیشروی کردند و هوا دیگر آن طراوت و شادابی همیشگی را ندارد….»
او از چندین بار آتش ‌سوزی در میان باغی که مالکیت آن با جامعه الزهرا است خبر می‌ دهد. و از خشکی و حال و هوای دردناک این روزهایش.
« این باغ ریه شهر است. وقتی این ریه ‌ها را از بین می برند طبیعی است که دمای شهر مدام گرمتر می ‌شود و هوا آلوده تر… » بنی‌ حسینی معتقد است درخت ملک شخصی کسی نیست و کسی حق ندارد درخت را آب ندهد تا خشک شود. او از نهادهایی که باید ناظر باشند هم گلایه فراوان دارد: « باغ به این زیبایی را خراب می‌ کنند تا ساختمان ‌های دانشگاهی و حوزوی بسازند اما آیا این محله شهر گنجایش اینهمه ساختمان را دارد که اینهمه آجر روی آجر و حرارت روی حرارت می ‌گذارند؟ …. »
این روزها اگر از بام یکی از ساختمان ‌های کوچه یاسمن نگاهی به باغ پشت ساختمان جامعه الزهرا(س) بیندازید، مساحتی حدودا هشت هکتاری باقی ‌مانده از باغ بزرگ سالاریه را خواهید دید که در مالکیت این نهاد حوزوی است اما جز باقی ‌مانده خشکیده درختان چیزی از آن باقی نمانده است. دور تا دور این باغ یک ردیف درخت کاج گویا خوب رسیدگی شده و باقی مانده است. از دیدِ ناظر بیرونی با توجه به وجود دیوارهای بلند مشکلی وجود ندارد اما از بالا که نگاه کنی، حسرتی عمیق از خشک شدن یک باغ چندین ساله در دلت شعله می ‌کشد.
داستان باغ سالاریه که برخی مساحت آن را 70 هکتار و برخی کمتر و بیشتر ذکر می‌ کنند، داستانی شنیدنی است. محمد باقر تولیت، دو پسر به نام ‌های سالار و ابوالفضل داشت که ابوالفضل آخرین‌ میراث‌ دار پدر می‌ شود و از آنجا که فرزندی نداشته، اموالش را به یک بنیاد خیریه به نام بنیاد طاهر می ‌بخشد تا صرف مبارزه با رژیم پهلوی شود. نام این بنیاد از نام طاهره غفاری، همسر دوم ابوالفضل تولیت گرفته شده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی اموال این بنیاد به جامعه الامام صادق واگذار می‌ شود که دانشگاه امام صادق(ع) از زیر مجموعه ‌های آن است. هیئت امنای جامعه الامام صادق(ع) که از بزرگان نظام بودند قسمت‌ های مختلف این باغ را به نهادهای مختلف واگذار کرده‌ اند که از جمله این قسمت در مالکیت جامعه الزهرا(س) است.
پس از رحلت امام خمینی(ره) و در دهه 70 مدیریت جامعه الزهرا نامه ‌ای به رهبر انقلاب می ‌زند که تصمیم به گسترش جامعه الزهرا داریم. بر اساس این نامه، قسمتی از این باغ هم به جامعه الزهرا(س) اختصاص پیدا کرد. جامعه الزهرا(س) برای تامین هزینه ساخت و ساز دو تکه از این باغ را واگذار می کند. یک تکه به وزارت اطلاعات و تکه دیگر در کوچه یاسمن به آموزش و پرورش. یک دو هکتاری در مجاورت پارک سالاریه هم برای گرفتن پروانه با شهرداری تهاتر می ‌شود. از مجموع تمام این باغ، تنها همان هشت هکتاری پشت جامعه الزهرا(س) باقی مانده و تکه ‌ای که مدتی به شهرداری برای پارک سالاریه اجاره داده شده بود. این هشت هکتاری به گواهی اهالی محل در دو سه سال اخیر به هر علتی خشک شده و چهار هکتاری پارک سالاریه هم وضعیت چندان بهتری ندارد.
محمد علی فرزادنیا از اهالی قدیمی کوچه یاسمن است. او می‌ گوید در زمان کودکی ‌اش این منطقه 70 هکتار باغ انار و مقداری گوجه سبز و انجیر بود. یک دیوار کوتاه گلی داشت و شب‌ ها به خاطر هوای خنکی که از باغ خارج به خیابان مجاور جریان می یافت
«وقتی از کوچه ژاله با دوچرخه وارد خیابان یاسمن می‌ شدیم، هوا به طرز محسوسی خنک‌ تر می ‌شود. » توصیف آن سال ‌ها هنوز هم برای اهالی این محل شیرین و دلپذیر است.
این شهروند قمی افزود: این باغ را از بین بردند و ساختمان‌ های ساختند که می ‌شد در زمین ‌های بایر آنها را ساخت. نیازی نبود که باغ چند صد ساله را خشک کنند و ریه شهر را از بین ببرند و با بتن ومیلگرد به جایش ساختمان بسازند. با فاصله 300 و 400 متر هر چه که می ‌خواستند هزاران هکتار زمین وجود داشت.
محمود طعامی هم از کاسبان قدیمی محله سالاریه است. او می‌ گوید این باغ در گذشته بسیار سرسبز بود و دو نهر بزرگ داشت. نهرهایی که انقدر پر آب بودند که حتی کودکان در آن غرق می‌ شدند.
طعامی که از روند خشک کردن باغات و بی‌ توجهی به درختان باقی ‌مانده در این محله دلخور است، می‌ گوید محله دیگر آن صفای قدیم را ندارد و به جای درختان میلگرد و سیمان کاشته می ‌شود…
12 هزار هکتار٬ کمترین عددی است که برای باغ‌ های سوخته شهر قم ذکر می‌ شود. باغ ‌هایی که اطراف شهر را مانند دست‌ های سبز دربر گرفته بودند و روزگاری زندگی در این شهر را به رویایی شیرین تبدیل کرده بودند. امروز اما از آنهمه زیبایی چیزی به یادگار نمانده است.
روند خشک کردن باغات و تبدیل آن به ساختمان البته در روزگار حاضر از دست هر کسی برنمی‌ آید. گناه این موضوع هم تنها به گردن مالک نیست. کمیسیون ماده پنج استان با کوتاه آمدنش در مقابل چنین اقداماتی و تغییر کاربری باغات و شهرداری با عدم کمک به مالکان برای تامین آب و نگهداری از باغات و همکاری در ساخت و ساز هم در این عرصه مقصر هستند.
مقصر هر که باشد یا نباشد، دیدن تصویر خشک شده یک باغ بزرگ برای کسی که قرار است سالها در این شهر، گرمای طاقت‌ فرسا و ریزگردهای تابستانی را تحمل کرده، بسیار دردناک است.
طبق ماده 6 قانون حفظ و گسترش فضای سبز از بین بردن درختان به صورت عمدی جرم است و در صورتی که مالک باغ را از بین ببرد تا زمین را تفکیک کرده و برای خانه ‌سازی به کار ببرد، تمام مساحت آن قطعه زمین به نفع شهرداری ضبط می ‌شود و به مصرف خدمات عمومی شهر و محرومین می‌ رسد.
از همه بندها و تبصره‌ های قانونی در این زمینه که بگذریم، سخن مقام معظم رهبری هم در این زمینه شفاف و روشن است: درختان را از بین نبرید، چه برای شهربازی و هتل و چه برای مدرسه علمیه….
/8138/ 6133/ تنظیم کننده: فرزانه پیری **انتشار- جعفرمسلمی



انتهای پیام /*










شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید